Ngày 20/5/2026, phát biểu tại phiên họp toàn thể của Hạ viện, Tổng thống Indonesia, ông Prabovo Subianto đã có phát biểu tuyên bố Indonesia sẽ thực hiện chính sách độc quyền nhà nước trong việc xuất khẩu than, dầu cọ và các tài nguyên khoáng sản, thông qua việc thành lập mới doanh nghiệp nghiệp nhà nước (BUMN) độc quyền xuất khẩu các loại tài nguyên này. Theo Tổng thống Probovo Subianto, việc thực hiện chính sách này nhằm tăng cường quản lý tài nguyên quốc gia: "Để đạt được các mục tiêu quốc gia của chúng ta, chính phủ mà tôi lãnh đạo đã ban hành Nghị định của Chính phủ (PP) về quản lý xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên. Quy định này là một bước chiến lược nhằm tăng cường quản lý xuất khẩu hàng hóa tài nguyên thiên nhiên của chúng ta”. Tổng thống Subianto Prabowo giải thích rằng việc bán tất cả tài nguyên thiên nhiên của Indonesia, bao gồm dầu cọ, than đá và sắt thép hợp kim và khoáng sản phải được thực hiện thông qua các công ty xuất khẩu nhà nước: “Việc bán hàng phải được thực hiện thông qua một doanh nghiệp nhà nước được chính phủ Indonesia chỉ định là nhà xuất khẩu duy nhất. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp nhà nước do chính phủ chỉ định sẽ chuyển toàn bộ số tiền thu được từ xuất khẩu cho đơn vị kinh doanh quản lý hoạt động đó”. Ông Prabowo tuyên bố rằng mục đích thành lập Doanh nghiệp xuất khẩu nhà nước đặc biệt này để thực hiện hoạt động giao dịch bán hàng, tăng cường giám sát và theo dõi các hoạt động giao dịch thương mại, loại bỏ các hành vi như trả thiếu tiền, khai khống giá trị hàng hóa, chuyển giá bất hợp lý và biển thủ ngoại hối từ doanh thu xuất khẩu "Chính sách này sẽ tối ưu hóa thu thuế và thu ngân sách nhà nước từ việc quản lý tài nguyên thiên nhiên của chúng ta. Với chính sách này, chúng tôi hy vọng thu ngân sách của chúng ta có thể sánh ngang với Mexico, Philippines và các nước láng giềng." "Chúng ta không muốn thu nhập của mình thấp nhất vì chúng ta không đủ can đảm để quản lý tài sản của chính mình, tài sản của quốc gia mình," ông Prabowo nhấn mạnh.

                 Theo dự thảo Nghị định Quản lý xuất khẩu hàng hóa tài nguyên thiên nhiên chiến lược thông qua các doanh nghiệp nhà nước (Dự thảo chưa được Tổng thống ký ban hành chính thức vào thời điểm công bố chính sách), có qui định các loại hàng hóa thuộc diện quản lý bao gồm (theo điều 2): Các mặt hàng tài nguyên thiên nhiên chiến lược được quản lý xuất khẩu bao gồm: a. than; b. dầu cọ; và c. Các mặt hàng tài nguyên thiên nhiên chiến lược khác. (Toàn bộ Dự thảo Nghị định quản lý này được gửi kèm để tham khảo) 

                 Về thời điểm áp dụng chính sách này, Tổng thống Prabovo Subianto cho biết dự kiến sẽ như sau:

                 Giai đoạn I: (Quản lý xuất khẩu): Từ ngày 1 tháng 6 đến ngày 31 tháng 8 năm 2026: Các công ty phải chuyển giao giao dịch của mình cho các doanh nghiệp xuất khẩu nhà nước. Các doanh nghiệp xuất khẩu nhà nước phải có giao dịch và hợp đồng với tất cả người mua nước ngoài

                 Giai đoạn II: (Triển khai thực hiện xuất khẩu): Bắt đầu từ ngày 1 tháng 9 năm 2026: Thực hiện các giao dịch & Hợp đồng với người mua nước ngoài: toàn bộ sẽ do doanh nghiệp xuất khẩu nhà nước thực hiện. Trách nhiệm & quyền hạn liên quan tới xuất khẩu sẽ thuộc về doanh nghiệp nhà nước.

                 Trước những thay đổi bất ngờ về chính sách, chủ tịch Hiệp hội Than Indonesia, ông Gita Mahyarani, bày tỏ quan ngại về dự thảo Nghị định này, theo đó sự thay đổi chính sách bất ngờ này sẽ làm dấy lên những lo ngại trên thị trường về khả năng kiểm soát giá cả và sự can thiệp ngày càng tăng của nhà nước vào thương mại hàng hóa xuất khẩu trong nước. Các doanh nghiệp tin rằng những thay đổi đối với chương trình này sẽ không chỉ ảnh hưởng đến các thủ tục hành chính mà còn cả toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh hiện có. Theo ông Gita, kế hoạch này cần được xem xét thật kỹ lưỡng vì chuỗi kinh doanh xuất khẩu than đá liên quan đến nhiều bên với các hợp đồng và nghĩa vụ hiện có. "Nếu đúng là tất cả các hoạt động xuất khẩu từ các lĩnh vực khác nhau sẽ thông qua một cơ quan duy nhất, thì đây không chỉ là một thay đổi về thủ tục, mà còn có thể làm thay đổi hệ thống và cấu trúc kinh doanh xuất khẩu hiện tại”.

                 Có thể thấy, việc thay đổi chính sách quản lý này chắc chắn sẽ dẫn tới những thay đổi trong mô hình giao dịch, có khả năng làm gián đoạn tính linh hoạt thương mại và cơ chế định giá đã được thiết lập trực tiếp giữa các nhà xuất khẩu và người mua toàn cầu. Hơn nữa, khuôn khổ hoạt động chưa rõ ràng của doanh nghiệp xuất khẩu này này cũng đặt ra những rủi ro mới đối với sự chắc chắn của các hợp đồng xuất khẩu. Mặt khác, Indonesia từ lâu đã là một nhà xuất khẩu lớn than nhiệt điện, dầu cọ thô (CPO) và một số khoáng sản chiến lược ra thị trường toàn cầu. Những thay đổi trong quy định thương mại xuất khẩu được coi là có khả năng gây bất lợi cho doanh nghiệp nhập khẩu quốc tế về sự chắc chắn của nguồn cung và tính linh hoạt của thương mại hàng hóa Indonesia.

                 Thương vụ Việt Nam tại Indonesia cho rằng việc thay đổi chính sách quản lý bất ngờ cùng với mô hình doanh nghiệp xuất khẩu nhà nước chưa được hình thành rõ ràng dự báo sẽ gây những gián đoạn nhất định hoạt động thương mại của các giao dịch mua bán than, dầu cọ đặc biệt trong giai đoạn chuyển giao mô hình quản lý tại Indonesia. Trên cơ sở đó, Thương vụ khuyến nghị các doanh nghiệp nhập khẩu than, dầu cọ của Việt Nam có giao dịch mua bán nhóm hàng có liên quan với Indonesia cần nhanh chóng chủ động làm việc, rà soát với đối tác Indonesia, các đối tác khác có liên quan về ngân hàng, bảo hiểm, giám định…liên quan các hợp đồng giao dịch hiện có, để ưu tiên đảm bảo, tránh gián đoạn nguồn cung trong giai đoạn chuyển giao tại Indonesia, thường xuyên theo dõi cập nhật thông tin thị trường đồng thời xem xét đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung khác ngoài Indonesia (nếu phù hợp) để  dự phòng khả năng có thể xảy ra gián đoạn nguồn cung trong giai đoạn chuyển tiếp do sự thay đổi chính sách này của Indonesia.