1. Căn cứ pháp lý

-Luật Dầu khí (số 22/2001);

-Nghị định 36/2004 về các hoạt động kinh doanh hạ nguồn dầu khí;

https://migas.esdm.go.id/post/read/menteri-esdm-tetapkan-aturan-perhitungan-harga-jual-eceran-bbm

https://migas.esdm.go.id/post/read/menteri-esdm-tetapkan-permen-esdm-tentang-perubahan-atas-perhitungan-harga-jual-eceran-bbm

2. Quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu

Giá xăng dầu tại Indonesia do Nhà nước quản lý về giá thông qua Bộ Năng lượng và Tài nguyên khoáng sản Indonesia là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp. Xăng dầu lưu thông tại thị trường có 02 loại: xăng, dầu được nhà nước trợ cấp giá và xăng, dầu không được nhà nước trợ cấp giá. Nhà nước quyết định trực giá bán lẻ đối với các loại xăng dầu sau: (i) xăng dầu thuộc diện nhận trợ cấp giá và bù đắp hỗ trợ (compensation): dầu hỏa (kerosene) và đầu diesel; (ii) xăng dầu thuộc diện nhận bù đắp hỗ trợ (compensation): xăng RON 90. Khối lượng xăng dầu trợ cấp hàng năm phụ thuộc vào tiền ngân sách nhà nước cấp hàng năm cho trợ cấp xăng dầu.

              Các loại xăng dầu khác ngoài các loại trên sẽ do các doanh nghiệp được phép kinh doanh xăng dầu tự quyết định dựa trên công thức tính giá bán lẻ do nhà nước quy định.     

              Việc định giá xăng dầu vào thời điểm hiện tại được thực theo Quy định số 20/2021 ngày 06/07/2021 về cách tính giá bán lẻ xăng dầu và Quy định số 11/2022 ngày 13/10/2022 sửa đổi một số điều khoản của Quy định số 20/2021 ngày 06/07/2021 (02 quy định được gửi kèm để tham khảo)

              Nhà nước trực tiếp định giá đối với xăng dầu trợ cấp. Đối với xăng dầu không trợ cấp, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tự quyết định giá bán dựa trên công thức giá trần do nhà nước quy định, theo đó:

              Giá bán lẻ cao nhất=giá cơ sở+ thuế VAT+ thuế xăng dầu+ biên độ (margin-tối đa là 10% giá cơ sở). Giá cơ sở bao gồm được tính theo công thức giá cơ sở= giá xăng dầu + các chi phí liên quan tới phân phối+ kho bãi chứa+biên độ (margin). Cách tính giá cơ sở chi tiết từng loại xăng dầu được quy định chi tiết tại Quyết định 245.K/MG.01/MEM.M/2022 ngày 11/10/2022 (file gửi kèm)

              Trong trường hợp đặc biệt, nhà nước có thể ấn định giá cơ sở nhằm đảm bảo tính liên tục của nguồn cung và phân phối xăng dầu; bình ổn giá; ổn định xã hội, phát triển kinh tế. Hàng tháng các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải báo cáo cách tính giá và giá bán lẻ hoặc trong trường hợp có thay đổi về giá bán lên Bộ Tài nguyên và Khoảng sản (Tổng Vụ Dầu và Khí). Bộ Tài nguyên và Khoáng sản sẽ thẩm định báo cáo trong trường hợp có sự khác biệt, đơn vị kinh doanh xăng dầu sẽ bị phát theo quy định của pháp luật.  

               Indonesia duy trì danh mục hàng hóa bình ổn giá đối với một số nhóm hàng lương thực, thực phẩm (gạo, dầu ăn, đường….). Tuy nhiên, việc Indonesia duy trì chính sách trợ cấp xăng dầu đối với một số loại xăng dầu với đối tượng chính sách nhất định thì đây cũng có thể được xem là một hình thức bình ổn giá.  Trong năm 2023, Indonesia ấn định lượng hạn ngạch xăng dầu trợ cấp như sau: đối với kesosene là 0.5 triệu kilo lít; dầu diesel là 17 triệu kilo lít; xăng RON 90 là 32,56 triệu kilo lít. Chính phủ chỉ định các doanh nghiệp được kinh doanh xăng dầu trợ cấp là PT Pertamina (Tập đoàn dầu khí quốc gia) thông qua công ty con là PT Pertamina Patra Niaga và PT AKR Corporindo Tbk.

 Các điều kiện tham gia kinh doanh xăng dầu tại thị trường nội địa

              Xăng dầu là mặt hàng kinh doanh có điều kiện tại Indonesia. Các doanh nghiệp muốn xin cấp phép kinh doanh xăng dầu phải đáp ứng các điều kiện nêu tại Quy định số 29/2017 về cấp phép cho các hoạt động dầu khí và Quy định số 52/2018 sửa đổi một số điều thuộc Quy định số 29/2017. (02 văn bản này được gửi kèm để tham khảo). Hai quy định này nêu rõ các điều kiện để cấp phép cho các hoạt động kinh doanh: (i) kinh doanh thương mại xăng dầu; (ii) kinh doanh vận tải dầu khí; (iii) kinh doanh kho bãi dầu khí; (iv) kinh doanh sản xuất…

              Theo Cơ quan Quản lý Dầu và Khí hạ nguồn (BPH Migas) trực thuộc Bộ Tài nguyên và Khoáng sản của Indonesia, Indonesia hiện tại chưa có dự trữ dầu nguyên liệu (Fuel oil) quốc gia. Dự trữ xăng dầu hiện tại chỉ là dự trữ duy trì hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu của nước này tập trung vào các doanh nghiệp kinh doanh đầu mối như hiện nay là:  PT Pertamina (Persero), Shell Indonesia, Total Oil Indonesia, PT AKR Corporindo Tbk (AKRA) và các doanh nghiệp kinh doanh khác. Lượng dữ trữ xăng dầu hoạt động của các doanh nghiệp rất khác nhau, một số doanh nghiệp dưới 07 ngày, một số doanh nghiệp hơn 14 ngày. Tập đoàn xăng dầu nhà nước Pertamina có lượng dự trữ xăng dầu hoạt động cao nhất, theo đó: trong điều kiện bình thường, lượng dự trữ xăng dầu bình quân của Tập đoàn này là 21 ngày trong đó loại Premium brand gasoline (Ron 98) là 21 ngày, Pertamax (Ron 95) là 22 ngày, LPG là 17 ngày và loại avtur (aviation turbine) là 46 ngày. Trước thực trạng trên, để thống nhất quản lý xăng dầu dự trữ hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, Cơ quan Quản lý Dầu và Khí hạ nguồn (BPH Migas) đã ban hành Quyết định sô 09/2020 ngày 28/12/2020 về dự trữ xăng dầu hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, theo đó các nội dung chính của quyết định này tập trung vào:

              - Về lượng xăng dầu dự trữ: (i) Trong giai đoạn 2020-2021, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải đảm bảo lượng xăng dầu dự trữ trong 11 ngày; (ii) Trong giai đoạn 2022-2023, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải đảm bảo lượng xăng dầu dự trữ trong 17 ngày; (iii) Từ năm 2024 trở đi, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải đảm bảo lượng xăng dầu dự trữ trong 23 ngày. Lượng dự trữ căn cứ trên cơ sở khối lượng phân phối hàng ngày bình quân của năm trước đó. Để phục vụ cho việc giám sát được chính xác, minh bạch, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải số hóa tất cả các kho dự trữ của mình và các số liệu được tích hợp vào hệ thống mạng thông tin của Cơ quan quản lý.  

              -Về loại xăng dầu dự trữ: tùy theo từng giấy phép kinh doanh xăng dầu, các loại xăng dầu phải dự trữ là: avgas (aviation gasoline), avtur (aviation turbine), xăng, diesel oil (gas oil), kerosene (kerosene), diesel oil (diesel oil), và dầu nguyên liệu (fuel oil).

              Quy định về thuế

              -Theo Luật số 28/2009 về các khoản thuế địa phương và phân bổ ngân sách địa phương của Indonesia thuế xăng dầu-PBBKP (thuế tiêu thụ đặc biệt) sẽ được phân cấp cho các tỉnh quyết định (do Thống đốc các tỉnh quyết định hàng năm) về mức thuế xăng dầu sẽ áp dụng tại địa phương mình với mức thuế tối là 10%. Chính phủ có quyền thay đổi các mức thuế của chính quyền địa phương và ấn định mức thuế xăng dầu trong trường hợp giá dầu quốc tế tăng vượt trên 130% giá dầu dự kiến trong dự thảo ngân sách hàng năm. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm quyết định về các mức thuế VAT (hiện 11%), thuế nhập khẩu (hiện đang 0%). Đối với thuế môi trường (thuế carbon), Indonesia sẽ áp dụng từ năm 2025. Hiện thuế carbon mới chỉ áp dụng đối với các nhà máy điện than.