Các chính sách, quy định cụ thể có tính chất kiểm soát, hạn chế việc nhập khẩu, xuất khẩu các sản phẩm đường

              -Chính sách quản lý nhập khẩu các sản phẩm đường của Indonesia hiện nay được tập trung quy định tại Quyết định số 14/2020 ngày 17/02/2020 của Bộ Thương mại Indonesia (Quyết định 14/2020-MOT), Quyết định 3/2021 ngày 28/01/2021 của Bộ Công Nghiệp (Quyết định 03/2021-MOI).  

              -Theo Quyết định 14/2020-MOT, các loại đường được phép nhập khẩu và bị cấm cấm nhập khẩu bao gồm:

              Cũng theo Quy định này, đường thô nhập khẩu chỉ được phép sử dụng làm nguyên liệu cho các nhà máy đường tinh luyện để sản xuất đường trắng phục vụ nhu cầu tiêu dùng. Đường tinh luyện chỉ được phép nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất thực phẩm và đồ uống. Chỉ có các công ty nhập khẩu có giấy phép loại API-P (Công ty nhập khẩu đồng thời là công ty sản xuất) mới được phép nhập khẩu đường thô và đường tinh luyện. Để có giấy phép nhập khẩu đường từ Bộ Thương mại, các công ty có giấy phép API-P phải xin khuyến nghị nhập khẩu từ Bộ Công nghiệp. Giấy phép nhập khẩu có giá trị trong 06 tháng kể từ ngày cấp phép. Đối với đường trắng, chỉ được phép nhập khẩu để dự trữ chiến lược cũng như bình ổn giá thị trường nội địa. Chỉ có các công ty nhà nước và công ty nhập khẩu có giấy phép API-P mới được phép nhập khẩu loại được này theo sự ủy quyền/chỉ định của Chính phủ. Đối với loại đường này, trước khi được Bộ Thương mại cấp phép nhập khẩu, ngoài khuyến nghị của Bộ Công nghiệp, doanh nghiệp nhập khẩu cần phải có thêm khuyến nghị của Bộ Các doanh nghiệp nhà nước và Bộ Nông nghiệp. Giấy phép nhập khẩu có hiệu lực 01 năm kể từ ngày ban hành.

              -Theo Quyết định 03/2021-MOI, các công ty sản xuất đường trắng có vùng nguyên liệu tự canh tác hoặc bao tiêu canh tác quy mô lớn (Sugar Mill) và các công ty tinh luyện đường sản xuất đường tinh luyện có thể sử dụng nguyên liệu thô từ mía đường sản xuất trong nước hoặc từ đường thô nhập khẩu. Khi nguyên liệu thô trong nước không đủ đáp ứng nhu cầu sản xuất đường trắng và đường tinh luyện, Bộ Thương mại sẽ cấp phép nhập khẩu sau khi có khuyến nghị từ Bộ Công nghiệp. Các nhà máy sản xuất đường trắng chỉ được phép sản xuất đường trắng từ đường thô nhập khẩu. Các nhà máy đường tinh luyện chỉ được phép sản xuất đường tinh luyện từ đường thô nhập khẩu và chỉ được cung ứng cho ngành thực phẩm và đồ uống. Tuy nhiên chỉ có công ty đường và công ty tinh luyện đường có giấy phép sản xuất công nghiệp hoặc có quy mô sản xuất mở rộng từ 25/05/2010 trở đi mới đủ điều kiện để xin khuyến nghị nhập khẩu từ Bộ Công nghiệp.       

              -Mức thuế nhập khẩu khẩu (MNF và ATIGA) và thuế VAT hiện nay đối với mặt hàng đường của Indonesia như sau:  

              -Theo kế hoạch nhập khẩu đường năm 2022 đã được liên Bộ hữu quan Indonesia phê duyệt, theo đó, nước này dự kiến cho phép nhập khẩu 4,37 triệu tấn đường thô trong đó đường thô để sản xuất đường tinh luyện là 3,48 triệu tấn và đường trắng là 891.627 tấn. Tổng lượng đường thô nhập khẩu trong năm 2022 tăng 5% so với năm 2021 chỉ là 3,78 triệu tấn. Bên cạnh đó, Indonesia cũng cho phép các công ty nhà nước nhập khẩu thêm 150.000 tấn đường trắng, tương đương số lượng đường trắng được nhập trong năm 2021. Thái Lan, Ấn Độ, Australia và Brazil là những nước cung cấp đường thô chính cho Indonesia tương ứng với các tỷ lệ 36%; 29%; 21% và 14%. Đối với đường tinh luyện, Thái lan, Ấn Độ và Hàn Quốc là những nước cung cấp chính với tỷ trọng tương ứng 64%; 32% và 3%.     

              2. Các chính sách, quy định cụ thể liên quan đến việc bán, phân phối các sản phẩm đường trên thị trường nội địa

              Đường là một trong 09 mặt hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu theo quy định của Chính phủ Indonesia. Indonesia có nhu cầu tiêu thụ một số lượng đường lớn với khoảng 7,3 triệu tấn trong năm 2021 (trong đó 3,2 triệu tấn đường ăn và 4,1 triệu tấn cho ngành thực phẩm và đồ uống), trong khi nguồn cung trong nước chỉ đáp ứng khoảng 2,35 triệu tấn đường ăn (năm 2022, Indonesia phấn đấu sản lượng 2,54 triệu tấn đường ăn). Không chỉ quản lý chặt chẽ đường nhập khẩu, việc bán và phấn phối đường của Indonesia được quản lý hết sức chặt chẽ nhằm mục đích ổn định giá thị trường, đảm bảo lợi nhuận hợp lý cho người nông dân trồng mía và các nhà máy sản xuất đường. Việc bán và phân phối đường tại thị trường nội địa Indonesia có những đặc điểm:     

              -Đường là nhóm mặt hàng chịu sự quản lý về giá của nhà nước. Giá đường bán trên thị trường Indonesia được Bộ Thương mại Indonesia quản lý và can thiệp, chịu quy định về giá trần bán lẻ (HET). Giá trần hiện đang áp dụng hiện nay đối với giá trần đường bán lẻ là 13.500 IDR/kg (910 USD/tấn). Chính phủ cũng ấn định giá mua tối thiểu đường tinh luyện trắng (đường ăn) ở cấp độ nông hộ với mức giá thu mua hiện đang áp dụng là 11.500 IDR/kg (770 USD/tấn). Chỉ định Cơ quan hậu cần quốc gia-Bulog là cơ quan thu mua đường trong nước phục vụ mục đích dự trữ quốc gia và can thiệp bình ổn giá thị trường với giá thu mua ấn định bởi Chính phủ (theo thời điểm) đảm bảo lợi nhuận hợp lý cho người nông dân trồng mía.

              - Đường tinh luyện (bao gồm cả đường tinh luyện được sản xuất từ đường thô nhập khẩu) bị cấm mua bán trên thị trường bán lẻ. Indonesia có quy định riêng đối với hoạt động thương mại đường tinh luyện (Quy định số 01/2019 ngày 11/01/2019 và Quyết định số 17/2022 ngày 18/04/2022 sửa đổi một số nội dung đối với Quy định số 01/2019 ngày 21/01/2019). Theo các quy định này, giới hạn đối tượng tham gia các hoạt động thương mại đường tinh luyện theo đó các nhà máy tinh luyện đường chỉ được bán đường tinh luyện cho các đơn vị sử dụng đường tinh luyện làm nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất. Đối với người đơn vị sản xuất phải mua đường tinh luyện làm nguyên liệu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì loại đường này phải được mua bán thông qua các hợp tác xã được Bộ Hợp tác xã và các doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ định, phê duyệt. Các nhà máy sản xuất đường tinh luyện cũng không được bán đường tinh luyện cho các cho các nhà phân phối, bán lẻ và người tiêu dùng (end users). Bên cạnh đó đường tinh luyện bắt buộc phải có chứng nhận đạt tiêu chuẩn quốc gia SNI trước khi lưu thông.  

              -Chu trình phân phối đường ăn từ công ty sản xuất mía đường tới người tiêu dùng diễn ra như sau: Nhà máy/công ty sản xuất đường ăn-các nhà phân phối (distributor)-nhà phân phối nhánh (sub-distributor)-các đại lý (agent)-các đại lý nhánh (Sub-agent)-các nhà bán buôn (wholesaler)-các siêu thị và thương nhân bán lẻ- Người tiêu dùng cuối cùng (end user). Chu trình phân phối đường nhập khẩu diễn ra như sau: Nhà nhập khẩu-các nhà phân phối (distributor)-nhà phân phối nhánh (sub-distributor)-các đại lý (agent)-các đại lý nhánh (Sub-agent)-các nhà bán buôn (wholesaler)-các siêu thị và thương nhân bán lẻ-Người tiêu dùng cuối cùng (end user).

              3. Các chính sách, quy định cụ thể liên quan đến việc khuyến khích tiêu thụ và xuất khẩu đường sản xuất trong nước

              Sản xuất đường của Indonesia hiện vẫn chưa đáp ứng ứng được đủ nhu cầu trong nước (Hiện nay, Indonesia thiếu hụt khoảng 850.000 tấn đường ăn và 3,27 triệu tấn đường tinh luyện/năm). Chính phủ Indonesia đang nỗ lực phá vỡ thế luẩn quẩn của ngành đường nước này đó là: năng suất mía thấp xuất phát từ việc canh tác chưa tuân theo tiêu chuẩn, sử dụng phân bón và giống chưa tối ưu. Chất lượng giống không cao do chưa có nguồn vốn và đầu tư đúng mức. Đầu tư thấp do thu nhập/doanh thu của nông dân và các các nhà máy đường thấp. Thu nhập thấp/doanh thu thấp bởi vì sản lượng mía thấp do năng suất thấp. Indonesia đồng thời hướng tới mục tiêu tự cung ứng đủ đường ăn (đường trắng) vào năm 2024 và tiến tới có thể xuất khẩu đường. Để thực hiện mục tiêu này, một số giải pháp đang và sẽ triển khai:

              -Doanh nghiệp sản xuất đường nhà nước được xác định đóng vai trò nòng cốt trong sản xuất để gia tăng sản lượng đường sản xuất. Các doanh nghiệp nhà nước đang đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc sản xuất và quản lý. Theo đó, thành lập mới công ty nhà nước PT Sinergi Gula Nusantara (PT.SGN)-trực thuộc Tập đoàn nhà nước Holding Perkebunan Nusantara III (PT.PTPN III) vào tháng 8/2021, trên cơ sở sáp nhập 36 nhà máy đường trên cả nước vốn trực thuộc quản lý của PT.PTPN III) để hình thành chu trình sản xuất kinh doanh khép kín từ khâu thượng nguồn (trồng mía nguyên liệu) đến chế biến hạ nguồn. Mục tiêu của Công ty PT.SGN đến năm 2030 là sản xuất 2,6 triệu tấn đường/năm, năng suất mía sẽ tăng từ 67 tấn/ha hiện nay lên 97 tấn/ha thông qua việc cung cấp, trồng các giống mía có chất lượng, năng suất cao hơn, áp dụng công nghệ và canh tác thông minh vào sản xuất. Bộ Doanh nghiệp nhà nước đã tiến hành rà soát, quy hoạch lại các nhà máy sản xuất đường, đóng cửa 23/45 nhà máy đường cũ và hoạt động không hiệu quả.

              -Chính phủ Indonesia đang xem xét mở rộng diện tích trồng mía hiện vào khoảng 477.000 ha hiện nay lên 700.000 ha để đảm bảo đủ nguồn nguyên liệu mía cho các nhà máy sản xuất đường, hướng tới mục tiêu tự cung ứng đủ đường. Khuyến khích nhân rộng mô hình Makmur Program, theo đó các nhà máy đường ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với nông dân trồng mía, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, hỗ trợ phân bón, thuốc trừ sâu, cung cấp vốn và bảo hiểm cho người nông dân.

               -Kêu gọi đầu tư vào ngành công nghiệp mía đường của Indonesia với các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, cho phép các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào các nhà máy sản xuất đường liên hợp (integrated sugar mills) và được phép nhập khẩu đường thô trong vòng tối đa 7 năm (nếu nhà máy nằm ngoài khu vực Java), hoặc tối đa 5 năm (nếu nhà máy nằm trong khu vực Java) hoặc tối đa 3 năm (đối với những nhà máy đã đi vào hoạt động). Chính phủ Indonesia cũng đang quan tâm đầu tư tới tới cơ sở hạ tầng đường xá để tối ưu hóa chi phí vận chuyển mía, góp phần gia tăng phúc lợi cho nông dân trồng mía bên cạnh hỗ trợ công tác giải phóng mặt bằng thu hồi đất cho các nhà đầu tư xây dựng nhà máy đường, xây dựng hệ thống tưới tiêu thủy lợi.

              Chính phủ Indonesia cũng đề ra mục tiêu xây dựng thêm 15 nhà máy đường mới trong giai đoạn 2020-2024. Trong 02 năm qua đã có 05 nhà máy đường mới đã được xây dựng và đi vào hoạt động với tổng vốn đầu tư là 20.000 tỷ Ru-pi (tương đương 1,35 tỷ USD) với tổng lượng đường dự kiến sản xuất của 05 nhà máy này trong năm 2022 đạt 325.000 tấn, dự kiến đến năm 2024 lượng đường sản xuất sẽ đạt 600.000 tấn, chiếm 20% tổng sản lượng của cả nước. Hiện Indonesia có 62 nhà máy đường, trong đó có 43 nhà máy đường quốc doanh và 19 nhà máy đường tư nhân với công suất bình quân là 316 nghìn tấn mía ngày (TCD).